Rusya, sivil havacılık filosundaki kapasite sorunlarını hafifletmek amacıyla Vietnam’a “wet lease” yöntemiyle uçak kiralama önerisi sundu. Uçakla birlikte mürettebat, bakım ve sigorta hizmetlerini kapsayan model üzerinde Vietnam tarafının değerlendirmesi sürüyor. Rusya’nın en büyük hava yolu şirketlerinin kullandığı uçakların yaklaşık beşte biri hizmet dışı bulunurken Moskova’nın başka ülkelerdeki benzer girişimlerinden de sonuç alınamadı.
Rusya, Batılı yaptırımların sivil havacılık sektöründeki etkilerinin sürmesi ve filosundaki hizmet dışı uçakların artması üzerine Vietnamlı hava yolu şirketlerinden uçak kiralamak için girişimde bulundu. Rusya Ulaştırma Bakanı Andrey Nikitin, Vietnam tarafına “wet lease” modeli kapsamında teklif gönderildiğini ve önerinin değerlendirildiğini açıkladı.
Wet lease modeli, uçağın yalnızca fiziksel olarak kiralanmasından farklı olarak uçakla birlikte mürettebat, bakım ve sigorta hizmetlerinin de sağlanmasını öngörüyor. Rusya'da yabancı hava yolu şirketlerinden bu yöntemle uçak kiralanmasına izin veren düzenleme Nisan 2025'te yürürlüğe girmişti.
Nikitin, Rusya ile Vietnam arasındaki hava ulaşımında bir önceki yıla göre yaklaşık üç katlık artış yaşandığını belirterek Moskova'nın iki ülke arasındaki uçuş kapasitesini daha da artırmak istediğini söyledi. Teklifin kaç uçağı veya hangi modelleri kapsadığı ise açıklanmadı.
Rus hava yolu şirketlerinde 130 uçak hizmet dışı
Rus havacılık sektörüne ilişkin verilere göre ülkenin en büyük 11 hava yolu şirketinin filosundaki 673 uçaktan 130'u hizmet dışı durumda. Bu rakam toplam filonun yaklaşık yüzde 19'una karşılık geliyor. Normal koşullarda hizmet dışı uçak oranının yaklaşık yüzde 10 seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Aeroflot Grubu dışındaki şirketlerde sorun daha belirgin. Bu şirketlerin kullandığı 322 uçaktan 93'ünün hizmet dışı olduğu, oranın yaklaşık yüzde 29'a ulaştığı bildiriliyor.
Rus sivil havacılığı, Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı saldırının ardından uygulanan yaptırımlarla birlikte Boeing ve Airbus uçaklarına yönelik yedek parça, bakım ve teknik hizmetlere erişimde ciddi kısıtlamalarla karşılaştı.
Rusya aynı yıl yabancı kiralama şirketlerine ait 400'den fazla Batı üretimi uçağın ülke içinde yeniden tescil edilmesine olanak sağlayan düzenlemeler yaptı. Batılı üreticilerin teknik destek ve parça sağlamasının kısıtlanması, mevcut filonun hizmette tutulmasını giderek daha önemli hale getirdi.
Vietnam seçeneğinde yaptırım riski
Vietnamlı taşıyıcıların filosunda ağırlıklı olarak Airbus ve Boeing uçaklarının bulunması, olası kiralama anlaşmasının yaptırımlar açısından da değerlendirilmesine yol açıyor. Batı üretimi uçakların Rus hava yolu şirketlerinin kullanımına verilmesinin ilgili şirketler açısından yaptırım riski oluşturabileceği belirtiliyor.
Moskova'nın daha önce başka ülkelerle de benzer modeller üzerinde temas kurduğu bildirildi. Bunlar arasında en somut girişimlerden biri Etiyopya ile yaşandı.
Ethiopian Airlines Üst Yöneticisi Mesfin Tasew, Ağustos 2025'te Rusya ile uçak kiralanmasına ilişkin bir anlaşmanın bulunmadığını açıklayarak şirketin ABD mevzuatı ve uluslararası düzenlemeleri ihlal edecek bir girişimde yer almayacağını bildirdi.
Rusya'nın Asya, Afrika ve Orta Doğu'daki başka ülkelerle gerçekleştirdiği benzer temasların da şu ana kadar yabancı bir hava yolu şirketiyle açıklanmış bir wet lease anlaşmasına dönüşmediği belirtiliyor. Interfax'a göre Rus hava yollarının yabancı taşıyıcılardan uçak aldığı yeni bir wet lease anlaşması da henüz duyurulmadı.
Rusya, bir yandan mevcut filosunu kullanmaya çalışırken diğer yandan yerli üretim uçaklarla kapasitesini artırmayı planlıyor. Aeroflot ile Rostec iştirakleri, Eylül 2026'da 90 adet MC-21 yolcu uçağının 2029-2032 yılları arasında teslim edilmesini öngören sözleşme imzaladı.
Kaynak: Interfax, Euronews, The Moscow Times, ch-aviation
Derleme: OGÜNhaber GPT
