Fransa'da Créteil'de başlayan lise öğrenci hareketi kısa sürede ülke çapına yayıldı. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, hareketin başlangıcından bu yana 1.207 lisenin çeşitli biçimlerde etkilendiğini açıkladı. Öğrenciler öğretmen eksikliğinden kalabalık sınıflara, bakımsız binalardan eşitsiz eğitim koşullarına kadar çok sayıda soruna tepki gösteriyor.
Fransa'da lise öğrencilerinin kötüleşen eğitim koşullarına karşı başlattığı protestolar ülke çapında büyük bir harekete dönüştü. Eğitim Bakanı Édouard Geffray'ın 2 Ekim'de açıkladığı verilere göre, eylemlerin başlamasından bu yana 1.207 lise protesto, blokaj veya diğer aksaklıklardan etkilendi. 2 Ekim itibarıyla 400'den fazla lise kapalı durumdaydı.
Hareket, 21 Eylül'de Paris yakınlarındaki Créteil kentinde bulunan Saint-Exupéry Lisesi'nde öğretmen ve personel eksikliğine karşı başlayan mobilizasyonla büyüdü. Günler içinde Île-de-France bölgesinin dışına taşan eylemler Lille, Marseille, Lyon ve diğer kentlerdeki liselere yayıldı. 29 Eylül'de İçişleri Bakanlığı 180 okulun etkilendiğini bildirirken, 1 Ekim'de Eğitim Bakanlığının verdiği sayı 1.020'ye yükseldi.
Fareler, hamam böcekleri ve bakımsız binalar
Öğrencilerin dile getirdiği koşullar bazı okullarda çarpıcı boyutlara ulaşıyor.
Saint-Denis'deki Paul Éluard Lisesi öğrencileri Reuters'a, okulda fare ve hamam böcekleri bulunduğunu, bazı pencerelerin olmadığını ve prefabrik tuvaletlerde su bulunmadığını anlattı. Öğrenciler ayrıca tuvalet kâğıdına erişimde sorun yaşandığını, prefabrik sınıfların kışın çok soğuk, yazın ise aşırı sıcak olduğunu söyledi.
Frédéric-Bartholdi Meslek Lisesi öğrencisi Mathias Nicolle da okulundaki koşulları anlatırken sınıflarda ve koridorlarda hamam böcekleri ile farelerin görüldüğünü söyledi.
Bu nedenle sosyal medyada yer alan “içilebilir su bulunmayan okullar” ifadesini genellemek yerine, doğrulanmış bilgi olarak bazı okul bölümlerinde ve prefabrik tuvaletlerde su bulunmadığını belirtmek daha doğru.
Öğretmensiz sınava giren öğrenciler
Protestoların temel başlıklarından biri de öğretmen eksikliği ve boş kadroların doldurulmaması.
Aubervilliers'deki Le Corbusier Lisesinde okuyan 17 yaşındaki Maisa, Reuters'a önceki eğitim yılında Fransızca öğretmeni bulunmadan Fransızca sınavına girmek zorunda kaldığını anlattı. Öğrenciler özellikle yoksul banliyölerdeki okulların personel ve altyapı eksikliklerinden daha ağır etkilendiğini savunuyor.
Le Monde'un aktardığı bir başka örnekte ise Sevran'daki Blaise Cendrars Lisesinde bir öğrenci, Aralık 2025 ile Haziran 2026 arasında Fransızca öğretmeninin bulunmadığını ve bu dönemde sınava hazırlanmak zorunda kaldığını söyledi.
Bir derste 60 öğrenci
Aşırı kalabalık sınıflar da eylemcilerin gündeminde.
Lille'de bir hazırlık sınıfı öğrencisi, Le Monde'a verdiği demeçte İspanyolca dersinin 60 öğrenciyle işlendiğini ve öğretmenin sınıfta duyulabilmek için mikrofon kullanmak zorunda kaldığını söyledi. Bu örnek, Fransa genelindeki bütün sınıfların 60 kişilik olduğu anlamına gelmiyor; belirli bir okul ve derse ilişkin öğrenci anlatımına dayanıyor.
Öğrenciler kaynak yetersizliğine dikkat çekiyor
Öğrenci hareketinin ortak talepleri arasında boş öğretmen kadrolarının doldurulması, devamsız öğretmenlerin yerine hızlı biçimde yeni öğretmen atanması, sınıf mevcutlarının azaltılması, okul binalarının yenilenmesi ve eğitimdeki bölgesel eşitsizliklerin azaltılması bulunuyor.
Öğrenci örgütü Union Syndicale Lycéenne, talepler arasında öğretmen ve personel eksikliği, bakımsız liseler, aşırı yoğun ders programları, kalabalık sınıflar ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup'un yarattığı baskıyı sıraladı.
Reuters'a konuşan öğrenciler ve öğretmenler de özellikle düşük gelirli bölgelerde yaşayan gençlerin kamu hizmetlerindeki yetersizliklerden daha fazla etkilendiğini savundu. Haber ajansının aktardığına göre protestolar, hafta içinde 1.200'den fazla liseye ulaşırken talepler kamu eğitimine ayrılan kaynaklar ve eğitimde fırsat eşitsizliği üzerinde yoğunlaştı.
Protestoların bazı noktalarında şiddet yaşandı
Hareketin büyümesiyle birlikte barışçıl öğrenci eylemlerinin yanı sıra bazı kentlerde polisle çatışmalar, yangınlar ve okul binalarında hasar olayları da yaşandı. Fransız hükümeti şiddet olaylarını kınarken öğrenci ve öğretmen örgütleri güvenlik güçlerinin müdahalelerini eleştirdi.
Kaynak: Reuters, Fransa Millî Eğitim Bakanlığı, Le Monde, CGT Éduc'Action
Derleme: OGÜNhaber GPT
