AJANSLAR -
Norveç'in Svalbard takımadalarında bulunan Longyearbyen kasabasında, iklim değişikliğinin etkisiyle çözülmeye başlayan donmuş toprakların içme suyu kaynaklarında ağır metal kirliliğine yol açtığı bildirildi. Yaklaşık 2 bin 600 kişinin yaşadığı kasabada, yerel yönetim musluk suyunun içilmemesi yönünde uyarı yayımladı.
Yerel basında yer alan bilgilere göre kasabanın ana içme suyu kaynağı, yaklaşık 2.5 kilometre uzunluğundaki Isdammen adlı baraj gölü. Artan sıcaklıkların permafrost tabakasını çözmesiyle daha önce buzla kaplı olan kayaçların açığa çıktığı, bu kayaçlardan suya metal karıştığı değerlendiriliyor.
Svalbard Üniversitesi'nde Arktik jeolojisi alanında çalışan Marjolaine Verret, kirliliğin bölgenin jeolojik yapısı ve permafrostun çözülmesiyle bağlantılı olduğunu belirtti. Verret'e göre kayaçlarda bulunan pirit minerali, su ve oksijenle temas ettiğinde asit oluşumuna yol açıyor. Bu süreç, kayaçlardaki ağır metallerin suya karışmasını kolaylaştırabiliyor.
Musluk suyunda hangi maddeler tespit edildi?
Longyearbyen yerel yönetimi, içme suyu kaynaklarındaki mangan seviyelerinin önerilen sınırın üzerine çıktığını ilk olarak Eylül 2025'te duyurdu. Ölçümlerde mangan miktarının, Norveç Halk Sağlığı Enstitüsü tarafından önerilen litre başına 50 mikrogramlık seviyenin 25 katına ulaştığı bildirildi.
Mangan seviyeleri daha sonra düşüş gösterse de 2026'nın başlarında yapılan ölçümlerde sülfat ve nikel değerlerinin de içme suyu için önerilen sınırları aştığı belirtildi. Bu nedenle musluk suyunun içilmemesi yönündeki tavsiye yürürlükte kaldı.
Uzun süre yüksek miktarda mangana maruz kalmak, özellikle bebekler ve çocuklarda nörolojik sorunlara yol açabiliyor. Öte yandan güçlü bir alerjen olan nikelin suya karışıp cilde teması halinde insanlarda egzamaya ve çeşitli alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Suda yüksek oranda sülfat bulunması ise bebeklerde müshil etkisi yaratır ve vücudun susuz kalmasına neden olur.
Kirlilik sorununun ardından kasabada, sakinlerin kaplarını doldurabilmesi için ücretsiz arıtılmış su sağlayan merkezi bir tank kuruldu. Söz konusu suyun yerel bira üreticisinin filtreleme sistemiyle arıtıldığı belirtildi.
İklim değişikliği Arktik'teki diğer su kaynaklarını da etkileyebilir
Kuzey Kutbu'na yaklaşık 800 mil uzaklıktaki Longyearbyen, dünyanın en hızlı ısınan bölgelerinden biri olan Svalbard'da bulunuyor. Bilimsel araştırmalara göre bölgedeki ısınma hızı, küresel ortalamanın yaklaşık 5 ila 7 katına ulaşabiliyor.
Bilim insanları, permafrostun çözülmesiyle kayaçlardaki metallerin tatlı su kaynaklarına karışmasının yalnızca bu kasabaya özgü bir sorun olmayabileceği uyarısında bulunuyor. Benzer jeolojik özelliklerin ve donmuş toprakların bulunduğu yerlerde de benzer problemlerin yaşanabileceği aktarıldı.
