Pakistan Parlamentosunun kabul ettiği yeni savunma düzenlemesi, Genelkurmay Başkanı ve Savunma Kuvvetleri Komutanı Asım Münir’in üç kuvvet üzerindeki yetkilerini ayrıntılı biçimde yasalaştırdı. Münir artık kara, deniz ve hava kuvvetlerinin operasyonel komuta zincirinin tepesinde yer alıyor. Beş yıllık CDF görev süresinin 2030’a kadar devam etmesi öngörülürken, Mareşal unvanı ve hukuki korumaları ömür boyu sürecek.
Pakistan’da askerî komuta yapısını köklü biçimde değiştiren süreçte yeni bir aşamaya geçildi. Parlamento tarafından 20 Ağustos 2026’da kabul edilen Defence Forces of Pakistan Act, 2026, Savunma Kuvvetleri Komutanı’nın yetkilerini ilk kez ayrıntılı biçimde kanunlaştırdı. Düzenleme, Asım Münir’e Pakistan Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri üzerinde doğrudan “operasyonel komuta ve kontrol” yetkisi veriyor.
Yeni sistemde Münir hem Kara Kuvvetleri Komutanı hem de Savunma Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapıyor. Daha önce kuvvetler arasındaki koordinasyonu sağlayan Müşterek Kurmay Başkanları Komitesi Başkanlığı ise kaldırıldı. Yeni yapıda bireysel kuvvet komutanları CDF’nin oluşturduğu komuta zinciri içinde yer alıyor.
Üç kuvvet üzerinde doğrudan komuta
Eski sistemde Müşterek Kurmay Başkanları Komitesi Başkanı koordinasyon görevi yürütüyor ancak Deniz ve Hava Kuvvetleri üzerinde doğrudan operasyonel emir yetkisine sahip bulunmuyordu.
Yeni yasa bu yapıyı değiştirdi. CDF’ye tüm silahlı kuvvetlerin operasyonlarından sorumlu olma ve üç kuvveti tek komuta çatısı altında yönetme yetkisi verildi.
Personel konusunda da geniş yetki
Düzenlemenin en dikkat çekici hükümlerinden biri askerî personel üzerinde sağlanan yetkiler oldu.
Yeni sistemin hukukî etkilerini değerlendiren uzmanlara göre daha önce bir subayın emekliye sevk edilmesi veya görevden çıkarılması için başbakan ve kabineye süreç işletilmesi gerekirken, yeni düzenleme CDF’ye bu konuda doğrudan karar alma imkânı tanıyor. Bu yetkinin Deniz ve Hava Kuvvetlerindeki üst düzey personeli de kapsayabileceği belirtiliyor.
Münir’in görev süresi 2030’a uzandı
Asım Münir’in görev süresi de daha önce yapılan yasal değişikliklerle yeniden başlatıldı. Pakistan yasalarına göre CDF görev süresi, atama bildiriminden itibaren beş yıl olarak uygulanıyor.
Bu düzenleme Münir’in daha önce 2027’de sona ermesi beklenen görev süresini en az 2030’a kadar uzattı. Reuters ve Pakistan basınındaki haberlerde görev süresinin ayrıca yeniden uzatılabilmesinin de hukuken mümkün olduğu belirtiliyor.
Mareşal unvanı ömür boyu
Pakistan Parlamentosunun Kasım 2025’te kabul ettiği 27. Anayasa Değişikliği, Mareşal, Hava Kuvvetleri Mareşali ve Filo Amirali gibi beş yıldızlı unvanların ömür boyu korunmasını hükme bağladı.
Bu statüdeki kişiler rütbelerini ve ayrıcalıklarını hayatlarının sonuna kadar koruyor ve üniformalarını taşımaya devam edebiliyor.
Ömür boyu hukuki dokunulmazlık
Aynı anayasa değişikliği, beş yıldızlı askerî rütbeye sahip kişilere geniş kapsamlı hukuki koruma da sağladı.
Düzenleme kapsamında Mareşal statüsündeki kişilere tutuklama ile ceza ve hukuk davalarına karşı ömür boyu dokunulmazlık tanındı. Bu hüküm insan hakları kuruluşları ve muhalefet tarafından güç yoğunlaşmasına yol açtığı gerekçesiyle eleştirildi.
Görevden alınması için parlamentoda nitelikli çoğunluk gerekiyor
Mareşal statüsünün geri alınması başbakanın tek taraflı kararıyla gerçekleştirilemiyor. Pakistan Anayasası’ndaki yeni yapı, bu statünün sona erdirilmesini cumhurbaşkanının görevden alınmasına benzer parlamenter bir prosedüre bağlıyor.
Al Jazeera’nın aktardığına göre CDF’nin görevden alınması için parlamentoda üçte iki çoğunluk gerekiyor.
Düzenleme tartışmalara neden oldu
Pakistan hükümeti değişiklikleri modern savaş koşullarında kara, deniz ve hava kuvvetleri arasında daha hızlı ve bütünleşik karar alınmasını sağlayacak bir reform olarak savunuyor.
Muhalefet, bazı hukukçular ve insan hakları kuruluşları ise CDF makamında bu kadar geniş operasyonel ve personel yetkisinin toplanmasının sivil denetimi zayıflatabileceğini ve ordunun, özellikle de Kara Kuvvetlerinin sistem içindeki ağırlığını daha da artırabileceğini savunuyor.
Kaynak: Pakistan Ulusal Meclisi, Pakistan Broadcasting Corporation, Reuters, Dawn, Al Jazeera
Derleme: OGÜNhaber GPT
